Co trzeba wiedzieć o "Szalom na Szerokiej"

Po raz pierwszy „Szalom na Szerokiej” odbył się w roku 1991, podczas Dni Żydowskiego Kazimierza.

Tak więc jak łatwo policzyć – w 2021 roku odbędzie się po raz 30! Przez te wszystkie lata Szalom na Szerokiej stał się instytucją samą w sobie – najbardziej rozpoznawalnym z wszystkich wydarzeń festiwalowych, naszym flagowym – sztandarowym wręcz! – projektem. Do tego stopnia, że dla wielu ludzi Szalom jest całym festiwalem: nie podejrzewają nawet, że jest to kumulacja 10-dniowego wydarzenia! Dziecko przerosło rodzica :)

Nie zmienia to jednak faktu, że specjalnie na ten koncert zjeżdżają się tysiące ludzi z całej Polski, z wielu krajów świata, aby na 7 godzin muzyki żydowskiej z Izraela i Diaspory szczelnie wypełnić swoją radością każdy metr kwadratowy ulicy Szerokiej.

Na tę jedną noc, ulica krakowskiego Kazimierza staje się sercem całego żydowskiego świata!

Przez pierwsze lata scena znajdowała się przy synagodze Remuh, stał przed nią szereg krzeseł dla publiczności, ale już później scena stanęła przed Starą Synagogą, zniknęły krzesła, zbyt dużo było ludzi, którzy potrzebowali miejsce do tańca.

Pojawiła się Telewizja Polska, dzięki której Szalom na Szerokiej trafiło do milionów Polaków. A później – dzięki transmisjom internetowym – do milionów ludzi na całym świecie.

Szalom to pierwszy koncert plenerowy w Krakowie, a może i w Polsce, który miał swoją transmisję internetową!

Koncert na początku prowadził Janusz Makuch z Krzysztofem Gieratem, współzałożycielem FKŻ, ale kiedy dołączyła do nas TVP – do Janusza dołączyli inni "współprowadzący". Ich lista jest imponująca!

Najdłużej Januszowi towarzyszyła Jolanta Fajkowska – współprowadziła koncert przez co najmniej dekadę i pewnie do dzisiaj w uszach brzmi Wam jej Szalom!, którym Pani Jola witała publiczność wychodząc z kulisy.

Później praktycznie każdego roku pojawiał się ktoś nowy: Alicja Resich-Modlińska, Anna Popek (dwa lata z rzędu), Marcelina Zawadzka (debiutowała jako współprowadząca tak duży koncert), Marzena Rogalska (którą Janusz uparcie nazywał Katarzyną), Agnieszka Woźniak-Starak (wtedy Szulim), Grażyna Torbicka, a od dwóch już lat na scenie z Januszem jest Anna Popiel. 

I był też jeden mężczyzna towarzyszący Januszowi – Tomasz Kammel – to dzięki niemu na scenie Szalom miało miejsce pierwsze selfie prowadzącego z publicznością.

Nikt nie pamięta dokładnie, ale było to już w XXI wieku z pewnością, kiedy to do scenariusza koncertu wszedł ważny element - Hawdala.

Ta przepiękna ceremonia zakończenia świętego czasu Szabatu i rozpoczęcia nowego tygodnia dla 15-tysięcznej publiczności koncertu była często jedyną okazją przeżycia żydowskiego ceremoniału.

Po raz pierwszy Hawdalę na scenie poprowadził podczas 12. Festiwalu Kultury Żydowskiej Jonah Bookstein – wtedy wysłannik Fundacji Laudera, student jesziwy, a dzisiaj już rabin – wraz ze swoją małżonką.

Później było jednak wiele lat przerwy i dopiero od 21. FKŻ ceremonia ta wróciła jako stały element koncertu.

Hawdala dopełnia misternie budowany nastrój i dramaturgię całego koncertu – będzie tam zawsze, bo Szalom na Szerokiej to nie tylko zabawa. Ma też wymiar duchowy, co z całą pewnością stanowi o wyjątkowości naszego koncertu. Jak napisał Janusz Makuch: wraz z zapaleniem na scenie świecy hawdalowej, na nowo rozpalamy żydowskie życie na krakowskim Kazimierzu.

Innym elementem, który pojawił się na tej największej żydowskiej scenie na świecie to wręczenie Nagrody FKŻ – Głos radości i zwycięstwa. Po raz pierwszy miało to miejsce w roku 2009.

Nagroda wręczana jest tym, którzy zgodnie z misją FKŻ – zachowują dziedzictwo kulturowe polskich Żydów – zarówno w sensie materialnym, dofinansowując nasze działania, jak też w sensie ideowym – inspirując się festiwalem i rozszerzając zasięg naszej misji na nowych odbiorców.

Nagrodę tę z rąk Janusza Makucha otrzymali:

Bogdan Zdrojewski, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Zygmunt A. Rolat, Honorowy Prezes Friends of the Cracow Jewish Culture Festival
Tad Taube, Prezes Taube Philanthropies
Profesor Jacek Majchrowski, Prezydent Miasta Krakowa
Profesor Władysław Bartoszewski
Corinne Evens, współzałożycielka, Prezydent Evens Foundation
Michael Steiman, Prezydent Friends of the Cracow Jewish Culture Festival
Tadeusz Jakubowicz, Prezes Gminy Żydowskiej Wyznaniowej w Krakowie
Lucyna i Daniel Schefterowie
Pani Karolina Jakoweńko, kierownik Domu Pamięci Żydów Górnośląskich
Kantor Benzion Miller – laureat Nagrody Specjalnej FKŻ z okazji 50. jubileuszu pracy
Leopold Kozłowski – zwany Ostatnim Klezmerem Galicji

Ale Janusz również otrzymał podczas Szalom nagrodę - honorowy tytuł Przyjaciela Izraela!

Z okazji 70-lecia powstania Izraela (2018), w każdym kraju została wybrana jedna osoba, która szczególnie mocno angażuje się w działania kulturowe na rzecz Izraela. W Polsce wybrany został właśnie Janusz Makuch, który z rąk Anny Azari, ambasador Izraela w Warszawie dostał honorowy dyplom wraz z osobistym listem od Prezydenta Izraela, co też stało się powodem prywatnego spotkania Dyrektora FKŻ i Prezydenta Izraela.

A kto się za tym wszystkim kryje?

Mało kto jednak wie, że ta cała wielogodzinna machina działa tak sprawnie i efektywnie dzięki jednemu człowiekowi. No i tym razem nie jest to – jak pewnie mogliście pomyśleć – Janusz.

Człowiekiem, który potrafi odmówić wstępu na scenę największemu z VIPów, bo się spóźnił na swoje ‘wejście’ i zmusić Davida Krakauera do przerwania jego popisowego circular breathing, jak również wejść na środek sceny z brakującym instrumentem tak, aby nie zarejestrowały tego kamery telewizyjne, i nie zauważyli muzycy jest … Marek Grochowski, jedyny i niekwestionowany Szef Sceny.

Natomiast osobą absolutnie niewzruszoną, by tak rzec: skałą na wzór św. Piotra, która jednym telefonem potrafi oddalić widmo nadciągającej burzy z gradem, jak również tym samym telefonem spowodować, by przerwać w połowie koncert – jest Marek Suszkiewicz, Producent Koncertu.

 

By przytoczyć choćby jeden dowód, zaledwie jeden z tysiąca; gdy unoszony ekstazą w rytmie Balkan Beat Box, tłum publiczności, jak tsunami przerwał wały ochronne Impela i wdarł się na scenę i szaleńczym tańcem z podskokami niemal doprowadził ją do totalnej demolki, jego beznamiętny komunikat telefoniczny do Janusza: Straż Miejska dzwoni, że słychać nas na Krowodrzy, Straż Pożarna rozwija już węże – nie tylko spowodował, że przerażony Maciek Fryc (szef ekipy technicznej) poleciał z „heblami” w dół, ale też, że w sekundę po tym telefonie, Janusz przeżegnał i pożegnał publiczność i tym samym zażegnał widmo pięknej katastrofy…., choć on sam się zarzeka, że tego nie pamięta.

 

Szalom na Szerokiej
Szalom – fakty
Szalom – opowieści
Szalom – do obejrzenia

 

zdjęcia: Paweł Mazur, Bogdan Krężel, Grzegorz Kozakiewicz, Michał Ramus

Zapisz się do newslettera


Wyrażam zgodę na otrzymywanie korespondencji drogą elektroniczną. *Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej z siedzibą w Krakowie zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 922) w celach marketingowych i handlowych. <!--br--> Oświadczam, że zostałem/am poinformowana, że administratorem danych osobowych jest Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej, z siedzibą w Krakowie (31-056), ul. Józefa 36. <!--br--> Zostałem poinformowany, że podanie danych jest dobrowolne i przysługuje mi prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawienia. <!--br--> Zostałem poinformowany o możliwości wycofania niniejszej zgody na przetwarzanie danych osobowych, a także o tym, że jej wycofanie nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. *Wyrażam zgodę na przesyłanie informacji handlowych i marketingowych drogą elektroniczną przez Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej zgodnie z ustawą z dn. 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2002 r. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.).*
Administratorem danych osobowych jest Stowarzyszenie Festiwal Kultury Żydowskiej, z siedzibą w Krakowie (31-056), ul. Józefa 36. Oświadczam, że dane podałem dobrowolnie i zastrzegam sobie prawo dostępu do udostępnionych przez mnie treści, ich poprawiania oraz usuwania

loader